Rzym z marmuru — August: zastał Rzym ceglany, zostawił marmurowy

Kiedy August obejmuje władzę, Rzym wygląda jak miasto, które nie dorosło do roli stolicy świata. Swetoniusz pisze, że nie było ozdobione, jak wymagała godność państwa, i że groziły mu powodzie i pożary. August wziął się za to tak, że mógł się chlubić: zastał Rzym ceglany, zostawił marmurowy (August 28).

Dba też o bezpieczeństwo. Wyzwoleńców werbuje do rzymskiej straży pożarnej i do pilnowania porządku w czasie głodu. Poza tym do wojska bierze ich tylko dwa razy: do pilnowania kolonii w Ilirii i brzegu Renu (August 25).

Swetoniusz na pierwszym miejscu wymienia własne forum. Swetoniusz podaje powód praktyczny: ludzi i spraw sądowych przybywa, dwa fora to za mało, trzeba trzeciego. Jest też powód osobisty. Ślub zbudowania świątyni Marsa Mściciela złożył w wojnie pod Filippi, gdy mścił ojca, czyli Cezara. Forum otwarto w pośpiechu, jeszcze przed ukończeniem świątyni (August 29).

Świątynia dostaje zadania państwowe. Senat ma w niej obradować o wojnach i o prawie do triumfu, wyruszający do prowincji z dowództwem mają być stamtąd odprowadzani, a zwycięzcy wracając składają tam odznaki triumfu. Zemsta za Cezara, ta z Filippi, zostaje wpisana w sam środek państwowego ceremoniału.

Obok własnego domu na Palatynie August stawia świątynię Apollina, bo bóg wskazał to miejsce piorunem. Dołącza do niej kolumnady z bibliotekami łacińską i grecką. Na starość często zwołuje tam senat (August 29). Świątynię Jowisza Gromowładnego buduje po tym, jak podczas nocnego marszu w Kantabrii błyskawica otarła się o jego lektykę i zabiła niewolnika idącego z pochodnią przed nim. Nie buduje sam: zachęca innych możnych, a Swetoniusz wymienia zwłaszcza Agryppę, który wzniósł w Rzymie wiele wspaniałych budowli (August 29).

Czy Oktawian z list skazanych i August z marmuru to ten sam człowiek? Porównaj.

Marmur kosztuje, a pokój i granice trzeba utrzymać. Zobacz, jak daleko sięgnęły w ciągu czterdziestu jeden lat.