Cesarz i jego wyzwoleńcy — Klaudiusz: znaleziony za zasłoną, otruty grzybami?
Zaskoczenie: Klaudiusz rządzi dobrze. Zaczyna od sprzątania po Kaliguli. Dion zapisuje, że znosi oskarżenia o obrazę majestatu, wypuszcza z więzień niewinnych i znosi podatki Kaliguli. Sprowadza z wygnania dwie siostry zmarłego cesarza, Agrypinę i Julię, i oddaje im majątki (60.4). Zapamiętaj imię Agrypiny.
Niemal codziennie zasiada w sądzie, zwykle na Forum. Sądzi dziwnie: raz uważnie i sprytnie, raz pośpiesznie, raz jak szaleniec (Swetoniusz, Klaudiusz 15). Gdy kobieta nie chce uznać syna, a dowody są sprzeczne, każe jej wyjść za niego za mąż. Wtedy się przyznaje. Gdy ktoś woła, że fałszerzowi trzeba uciąć ręce, Klaudiusz natychmiast wzywa kata z nożem i pniem.
Najważniejsze jest jednak to, co buduje. Zimą statki z ziarnem nie mają w Ostii gdzie się schronić. Dion opisuje, że gdy Klaudiusz zapytał architektów, ile będzie kosztował nowy port, usłyszał, że nie będzie tego chciał. Zbudował go mimo to (60.11). Swetoniusz dodaje, że po latach suszy tłum zatrzymał go na środku Forum i obrzucił obelgami i kawałkami chleba. Ledwie uciekł do pałacu tylnymi drzwiami. Od tej pory robi wszystko, żeby zboże płynęło do Rzymu nawet zimą (Klaudiusz 18).
Takich budów jest więcej. Akwedukt, który zaczął Kaligula. Tunel pod górą do spuszczenia jeziora. Klaudiusz bierze się za rzeczy, od których odstąpili August i Juliusz Cezar (Swetoniusz, Klaudiusz 20). A potem szuka sławy tam, gdzie żaden Cezar jej nie znalazł.
Senat uchwala mu odznaki triumfalne, ale Klaudiusz uznaje, że to za mało dla cesarza. Chce prawdziwego triumfu. Wybiera na niego Brytanię, ziemię, której od Juliusza Cezara nikt nie próbował zdobyć (Swetoniusz, Klaudiusz 17). Jest rok 43. Dion pisze, że rzymski dowódca Plaucjusz zatrzymał się nad Tamizą i posłał po cesarza. Klaudiusz powierza sprawy w Rzymie swojemu współkonsulowi i wyrusza (60.21).
Wersje tej wyprawy się różnią. Dion opisuje bitwę, zdobycie Camulodunum i wielokrotne okrzyki „imperator”, niezgodne ze zwyczajem (60.21). Swetoniusz pisze, że cesarz bez walki i bez krwi przyjął poddanie części wyspy i wrócił do Rzymu po sześciu miesiącach (Klaudiusz 17). Triumf jest wspaniały. Na dachu pałacu cesarz wiesza koronę morską obok obywatelskiej, jako znak, że przepłynął ocean i niejako go podbił. Za jego rydwanem w powozie jedzie żona Messalina.
Senat nadaje cesarzowi tytuł Brytanika i przyznaje go także jego synowi. Chłopiec, który miał na imię Germanik, nazywa się odtąd Brytanik (Dion 60.22; Swetoniusz, Klaudiusz 27). Zapamiętaj to imię.
Kto naprawdę rządzi tym państwem? Swetoniusz zapisuje, że prawie wszystkie decyzje Klaudiusza dyktują mu żony i wyzwoleńcy. Cesarz działa niemal zawsze zgodnie z ich interesami i życzeniami (Klaudiusz 25). Rozdają odznaczenia, dowództwa, ułaskawienia i kary. Klaudiusz często nawet nie wie, co podpisuje (Klaudiusz 29).
Najważniejsi są dwaj: sekretarz Narcyz i skarbnik Pallas. Senat przyznaje im nawet insygnia kwestora i pretora. Zbierają bogactwa tak szybko, że gdy cesarz narzeka na pusty skarbiec, ktoś odpowiada dowcipem: miałby pod dostatkiem, gdyby dwaj wyzwoleńcy przyjęli go do spółki (Swetoniusz, Klaudiusz 28). Dion twierdzi, że sam Narcyz miał ponad czterysta milionów sesterców (60.34).
Swetoniusz pokazuje, jak to działa w praktyce. Senator Appiusz Syllanus nie podoba się cesarzowej. Dion dodaje powód: odrzucił jej zaloty (60.14). Wtedy Narcyz wpada przed świtem do sypialni cesarza, przerażony, że śnił, jak Syllanus go napadł. Cesarzowa udaje zdziwienie i mówi, że przez kilka nocy miała ten sam sen. Zaraz potem zjawia się Syllanus, wezwany wcześniej na tę godzinę, więc wygląda to na dowód. Ginie od razu. Następnego dnia Klaudiusz opowiada całą historię w senacie i dziękuje wyzwoleńcowi, że czuwa nad nim nawet we śnie (Klaudiusz 37).
Cesarzowa z tej opowieści ma na imię Messalina. Wyszła za Klaudiusza, gdy była bardzo młoda, a przed nią stoi najgłośniejsza kariera dworska w historii Rzymu. I najszybszy upadek.