Dom Augusta — August: zastał Rzym ceglany, zostawił marmurowy

Do domu Augusta wchodzi się przez małżeństwa. Własne małżeństwa Augusta kończą się szybko, aż do trzeciego. Swetoniusz opisuje je bez ozdób. Pierwszą narzeczoną, córkę Serwiliusza Izauryka, zamienia na Klaudię, pasierbicę Antoniusza, żeby przypieczętować zgodę z rywalem. Rozwodzi się z nią, zanim zaczęli żyć razem, bo pokłócił się z jej matką Fulwią. Potem żeni się ze Skrybonią i rozwodzi również z nią, bo, jak sam pisze, nie mógł znieść jej złośliwego charakteru (August 62).

Zaraz potem August bierze Liwię Druzyllę. Swetoniusz: odbiera ją mężowi, Tyberiuszowi Neronowi, choć była w ciąży. Dion dodaje szczegół: w szóstym miesiącu, z Druzusem, a August pytał kolegium pontyfików, czy wolno mu się z nią ożenić. Dostał zgodę (48.44). Swetoniusz pisze, że kochał ją i szanował do końca bez rywalki.

Dzieci razem nie mają. Jedna ciąża kończy się przedwczesnym porodem, a August bardzo pragnie potomka (August 63). Ma za to córkę Julię ze związku ze Skrybonią i dwóch pasierbów od Liwii, Tyberiusza i Druzusa.

Julia jest jego najcenniejszą kartą. Wydaje ją najpierw za Marcellusa, syna swojej siostry Oktawii, który jest ledwie chłopcem. Po jego śmierci za Agryppę, i musi przekonywać siostrę, żeby oddała mu zięcia, bo Agryppa ma już za żonę jedną z Marcelli, córek Oktawii, i dzieci (August 63).

Agryppa i Julia mają trzech synów, Gajusza, Lucjusza i Agryppę Postumusa, oraz dwie córki, Julię i Agrypinę. Gajusza i Lucjusza August adoptuje, kupując ich symbolicznie od ojca. Sam uczy ich czytania, pływania i naśladowania jego pisma. Nie siada z nimi do stołu inaczej niż na najniższym łożu, a w podróży mają jechać obok jego wozu (August 64).

Kobiety w jego domu uczą się przędzenia i tkania. Córce i wnuczkom zabrania mówić i robić cokolwiek, czego nie dałoby się zapisać w dzienniku domowym. Młodzieńcowi, który odważył się odwiedzić jego córkę w Baiae, wypomina zuchwałość w liście.

Przez wiele lat wszystko idzie zgodnie z planem. Potem Swetoniusz pisze: w chwili największego szczęścia i pewności co do rodziny los okazał się zmienny (August 65). Najpierw umiera Marcellus, który miał być pierwszy w kolejce. Potem Agryppa. Wdowa Julia dostaje trzeciego męża: pasierba Tyberiusza. August zmusza go do rozwodu z żoną, która jest w ciąży i z którą ma już dziecko (August 63). Tak Tyberiusz, dotąd pasierb, zostaje zięciem Augusta.

W 2 roku p.n.e. cały Rzym składa Augustowi hołd. Lud, a potem senat, nadaje mu tytuł Ojca Ojczyzny. Swetoniusz przytacza słowa senatu i odpowiedź Augusta, który ze łzami w oczach prosi bogów tylko o to, by mógł zachować zgodę senatu do końca życia (August 58). Rok podaje Res Gestae 35: stało się to w trzynastym konsulacie Augusta.

W tym samym roku dowiaduje się, co robi jego córka. Dion pisze, że Julia urządza nocne hulanki i pijatyki na Forum, a nawet na mównicy. August wpada w tak ogromną wściekłość, że nie potrafi zatrzymać tego dla siebie i mówi o tym w senacie. Swetoniusz dodaje, że list odczytał za niego kwestor, a sam przez długi czas wstydził się pokazać ludziom. Julia trafia na wyspę Pandateria, a matka Skrybonia dobrowolnie jedzie z nią. Mężczyzn, którzy cieszyli się jej względami, spotyka kara: Iullus Antonius, który według Diona miał pretensje do władzy, zostaje stracony, pozostali idą na zesłanie (Dion 55.10).

Surowość wobec córki jest niezwykła nawet jak na ojca. Julia nie dostaje wina ani luksusów, a żaden mężczyzna nie ma do niej dostępu bez zgody Augusta i bez opisu jego wzrostu, cery i znaków na ciele. Po pięciu latach August przenosi ją z wyspy na ląd, ale nigdy nie pozwala wrócić. Kiedy Rzymianie wielokrotnie proszą o ułaskawienie, nie ustępuje. O jej powiernicy Phoebe, która odebrała sobie życie, mówi: wolałbym być ojcem Phoebe (August 65).

Tymczasem następcy znikają jeden po drugim. Zobacz, jak szybko.

Lucjusz umiera w Massilii, Gajusz w Licji, w ciągu osiemnastu miesięcy (August 65). Tacyt dopisuje zdanie, które będzie się za Liwią ciągnęło przez wieki: zmarli „przez los albo przez zdradę macochy Liwii”. To tylko przypuszczenie rzucone mimochodem, bez dowodu (Roczniki 1.3).

August adoptuje wtedy trzeciego wnuka, Agryppę Postumusa, a razem z nim pasierba Tyberiusza (August 65). To 27 czerwca 4 roku n.e. (Welleiusz 2.103). Postumusa wkrótce wydziedzicza: miał, jak pisze Swetoniusz, niskie upodobania i gwałtowny charakter. Odsyła go do Surrentum, a według Tacyta Postumus kończy na wyspie Planazji (Roczniki 1.3). Tyberiusz musi z kolei adoptować swego bratanka Germanika, choć ma własnego syna: Dion pisze, że August obawiał się, że Tyberiusz straci równowagę i wywoła bunt (55.13).

Dynastia jest ustawiona. Tyberiusz ma tron w zasięgu ręki, Germanik czeka za nim. A potem, w 9 roku n.e., przychodzi wiadomość z lasu.